Accu van je oldtimer bromfiets: reviseren of vervangen?

·

Accu van je oldtimer bromfiets: reviseren of vervangen?

Je hebt je Puch, Zündapp of Tomos eindelijk weer uit de schuur gehaald. Alles klopt, op één ding na: de accu doet het niet meer. Wat nu, gewoon een nieuwe kopen of toch proberen wat er nog in zit?

Wat doet de accu eigenlijk op een bromfiets?

Op een klassieke bromfiets is de accu bescheidener van rol dan je misschien denkt. Bij een magneetontsteking (een systeem waarbij de vonk direct van de dynamo komt) heb je de accu eigenlijk alleen nodig voor de verlichting en de claxon. Toch is hij onmisbaar. Zonder werkende accu rij je ‘s avonds zonder achterlicht, en dat is vragen om problemen.

Bij bromfietsen met een batterijontsteking, zoals sommige latere Tomos-modellen, is de accu wél direct betrokken bij het starten en de ontsteking zelf. Dan merk je het meteen als hij leeg of dood is. Het onderscheid tussen beide systemen is dus het eerste wat je uitzoekt voordat je verder gaat.

Hoe herken je een slechte accu?

Een accu gaat niet altijd met een grote knal dood. Vaak sluipt het erin. Je verlichting wordt geleidelijk zwakker, de claxon klinkt als een zieke eend, of de motor slaat moeilijker aan dan normaal. Dat zijn vroege signalen.

Een betrouwbare test is de spanningmeting met een multimeter (een apparaatje dat spanning, stroom en weerstand meet). Een volledig geladen 6-volt accu, zoals die in veel klassieke bromfietsen zit, zou tussen de 6,3 en 6,5 volt moeten aangeven in rusttoestand. Zit je er ver onder, dan is de accu waarschijnlijk gesulfateerd (uitgehard van binnen) of heeft een cel het begeven.

Meet ook onder belasting: sluit een kleine lamp aan en kijk of de spanning stabiel blijft. Zakt hij snel weg, dan houdt de accu geen lading meer vast. Dat is het einde van de weg voor die accu.

Reviseren: wat is er mogelijk?

Voor klassieke loodzuuraccu’s (het type met vloeibaar zuur dat je kunt bijvullen) zijn er een paar dingen die je zelf kunt proberen. Controleer eerst het elektrolytpeil (het zuurgehalte in de cellen). Is het te laag, vul dan bij met gedestilleerd water, nooit met kraanwater. Kraanwater bevat mineralen die de platen in de accu beschadigen.

Een desulfateerder kan soms wonderen doen bij een accu die lang heeft gestaan. Dat apparaat stuurt pulsen door de accu om de sulfaatkristallen op de loodplaten los te maken. Het werkt niet altijd, maar als de accu nog niet helemaal dood is, geeft het hem soms een tweede leven. Geduld is hierbij vereist: het proces duurt soms 24 tot 48 uur.

Controleer ook de poolklemmen (de aansluitpunten). Corrosie (witte of blauwe aanslag) zorgt voor slechte stroomoverdracht. Schoonmaken met een staalborsteltje en een beetje natriumbicarbonaatoplossing (bakpoeder in water) helpt al enorm.

Wanneer vervangen heeft meer zin

Er is een punt waarop reviseren zinloos wordt. Als een cel volledig kapot is, helpt geen enkele behandeling meer. Dat herken je doordat de accu zelfs na lang laden niet boven de drie à vier volt uitkomt bij een 6-volt exemplaar.

Bij vervanging heb je tegenwoordig meer keuze dan vroeger. Naast de klassieke natte loodzuuraccu zijn er ook gesloten loodzuuraccu’s (ook wel AGM genoemd: Absorbent Glass Mat). Die hoef je niet bij te vullen en ze lekken niet. Handig als je accu een beetje scheef gemonteerd zit, wat op oudere bromfietsen nogal eens voorkomt.

Let bij het kiezen van een vervangende accu op het voltage (6 of 12 volt, afhankelijk van je model) en de capaciteit in ampère-uur (Ah). Een te kleine capaciteit betekent dat de accu snel leeg is. Een te grote past misschien niet in het originele bakje. Maatvoering is dus net zo belangrijk als de elektrische specificaties.

Wil je weten welk merk betrouwbaar is voor dit soort kleine voertuigaccu’s? Je kunt fietsaccu reviseren en daar een duidelijk overzicht van accu’s per voertuigtype vinden, inclusief de kleinere 6-volt exemplaren die voor klassieke bromfietsen bedoeld zijn.

Checklist voor onderhoud en opslag

Een goede accu begint bij goed gebruik. Veel problemen ontstaan niet tijdens het rijden, maar tijdens de stalling in de winter. Hieronder de belangrijkste punten op een rij:

  • Laad de accu volledig op voordat je de bromfiets wegstallt voor de winter
  • Bewaar de accu bij voorkeur los van de bromfiets, op een droge plek tussen 10 en 20 graden
  • Gebruik een druppellader (een lader die automatisch stopt of schakelt naar onderhoudsmodus) om de accu op peil te houden tijdens lange stilstand
  • Controleer het elektrolytpeil elk voorjaar bij een natte accu
  • Reinig de poolklemmen jaarlijks en smeer ze licht in met vaseline of poolfet
  • Noteer de aanschafdatum van de accu. Loodzuuraccu’s hebben gemiddeld een levensduur van drie tot vijf jaar, ook als je ze goed behandelt
  • Gooi een oude accu nooit bij het gewone afval. Breng hem naar een inzamelpunt; loodzuuraccu’s zijn chemisch afval

Wie deze routine aanhoudt, heeft zelden verrassingen bij het uitrijden in het voorjaar.

De elektrische installatie eromheen

Een nieuwe of gereviseerde accu lost niet altijd alle problemen op. Als de dynamo (de generator die tijdens het rijden stroom opwekt) niet goed laadt, is een nieuwe accu binnen een paar ritten alweer leeg. Controleer daarom ook de laadspanning van de dynamo.

Dat doe je met de multimeter terwijl de motor draait. Bij een 6-volt systeem verwacht je een laadspanning van ongeveer 6,5 tot 7,5 volt bij stationair toerental, oplopend tot zo’n 8 volt bij hoger toerental. Zit je hier ver onder, dan is de dynamo of de gelijkrichter (het onderdeel dat wisselstroom omzet naar gelijkstroom) aan vervanging toe.

Bekijk ook de bedrading. Op bromfietsen van dertig, veertig jaar oud is de isolatie (het plastic omhulsel rondom de draden) vaak bros geworden. Een kleine scheur of een loszittende kabelschoen (de metalen verbindingsklem aan het einde van een draad) kan voor een aardlek zorgen die de accu langzaam leegtrekt zonder dat je het merkt. Systematisch nalopen met de multimeter op continuïteit (doorverbinding) is dan de aangewezen methode.

Veelgestelde vragen over bromfietsaccu’s

Kan ik een 12-volt accu in een 6-volt bromfiets plaatsen?

Nee, dat is geen goed idee. De verlichting, claxon en eventuele ontsteking zijn ontworpen voor 6 volt. Een dubbele spanning beschadigt die componenten direct of op korte termijn. Sommige mensen bouwen de elektrische installatie volledig om naar 12 volt, maar dat is een ingrijpende klus die alle originele onderdelen buiten gebruik stelt. Voor een bromfiets die je origineel wilt houden, is dat niet de weg.

Hoe lang kan een bromfietsaccu leeg blijven staan zonder schade?

Een loodzuuraccu die volledig leeg staat, begint al na enkele weken te sulfateren. Bij langere stilstand, zeker in de kou, kan de accu bevriezen als het elektrolyt te weinig zuur bevat. De vuistregel is: nooit langer dan twee à drie weken volledig leeg laten staan. Gebruik een druppellader als je de bromfiets lang niet gebruikt.

Wat is het verschil tussen een natte accu en een AGM-accu voor mijn bromfiets?

Een natte accu heeft vloeibaar elektrolyt dat je kunt bijvullen. Hij is goedkoper, maar vraagt meer onderhoud en mag niet kantelen. Een AGM-accu heeft het elektrolyt opgenomen in een glasvliesmat. Hij is onderhoudsvrij, lekt niet en is beter bestand tegen trillingen. Voor bromfietsen die regelmatig worden gebruikt en goed worden onderhouden, werken beide typen prima. Voor winteropslag of onregelmatig gebruik heeft de AGM-variant het voordeel dat hij minder snel leegloopt bij stilstand.

Meer om te lezen