Je bromfiets start niet meer soepel, of hij loopt onregelmatig stationair. De kans is groot dat de carburateur aandacht nodig heeft. Een revisie klinkt ingewikkeld, maar als je weet wat je doet, is het goed te doen.
Wat de carburateur eigenlijk doet
De carburateur is het hart van het brandstofsysteem. Hij mengt lucht en brandstof in de juiste verhouding, zodat de motor soepel loopt. Te veel lucht, en het mengsel is te mager. Te veel brandstof, en het is te rijk. Beide situaties zijn slecht voor de motor.
Op een klassieke bromfiets uit de jaren zeventig of tachtig zit vrijwel altijd een eenvoudige vlottervergasser. Dat is een carburateur met een vlotter (een drijvertje dat het brandstofniveau regelt) en een naald die de doorstroming bepaalt. Simpel systeem, maar wel gevoelig voor vuil en verouderde rubbers.
Na veertig jaar is de kans groot dat de vlotter niet meer goed afdicht, dat het naaldventiel (het kleine klepje dat brandstof doorlaat) versleten is, of dat de sproeiergaten verstopt zitten met harsresten van oude benzine. Dat laatste is een veelvoorkomend probleem bij bromfietsen die jaren hebben stilgestaan.
Demonteren zonder fouten te maken
Voordat je de carburateur eraf haalt, neem je even de tijd om foto’s te maken. Foto’s van de slangaansluitingen, de gasschuifpositie, de chokekabel. Je denkt dat je het onthoudt, maar bij het terugzetten ben je blij met die beelden.
Zet de benzinekraan dicht. Verwijder dan de luchtfilter en koppel de gasschuifkabel los. Let op hoe de kabel door de schuif loopt, want dat verschilt per merk en type. Op een Puch Maxi loopt de kabel anders dan op een Tomos of een Kreidler.
Schroef daarna de carburateur los van het inlaatspruitstuk (het verbindingsstuk tussen carburateur en cilinder). Gebruik een goed passende schroevendraaier, want de sleuven van deze oude schroeven zijn vaak al beschadigd. Kracht zetten met een slecht passend gereedschap maakt het alleen maar erger.
Leg alle onderdelen op een schone doek in de volgorde waarin je ze hebt verwijderd. Kleine onderdelen zoals sproeiers, naaldjes en veertjes zijn makkelijk kwijt. Een magnetische onderdelesbak is hierbij geen overbodige luxe.
De carburateur reinigen en controleren
Spuit de carburateur van binnen schoon met carburateurreiniger (een oplosmiddel speciaal voor harsresten en vuil). Gebruik geen waterig schoonmaakmiddel, want dat lost de aanslag niet op. Carburateurreiniger is scherp spul, dus werk buiten of in een goed geventileerde ruimte en draag handschoenen.
Blaas daarna alle kanaaltjes door met perslucht. Let goed op de sproeiergaten: dat zijn kleine gaatjes in de sproeijer (het messingonderdeel dat brandstof vernevelt). Als die verstopt zijn, loopt de motor niet goed. Blaas ze door, maar prik er nooit met een metalen draad doorheen. Dat vergroot de gaten en verpest de afstelling.
Controleer de vlotter op beschadiging. Schud hem even naast je oor: als je vloeistof hoort klotsen, is hij lek en moet hij vervangen worden. Een lekkende vlotter zorgt ervoor dat het brandstofniveau in de carburateur te hoog wordt, wat weer leidt tot een te rijk mengsel en een zwarte, rokerige uitlaat.
Bekijk ook de afdichtingen en membranen. Op sommige carburateurs zit een membraan (een dun rubbervel) dat de schuifbeweging regelt. Als dat membraan scheurt, zuigt de motor valse lucht aan en loopt hij onrustig. Nieuwe membranen zijn gelukkig nog goed verkrijgbaar voor de meeste klassieke types.
Onderdelen vervangen en afstellen
Voor een goede revisie vervang je standaard de vlotterpakking, het naaldventiel en de O-ringen. Die zijn goedkoop en samen vormen ze de meest slijtgevoelige onderdelen. Een revisiesetje voor gangbare carburateurtypen zoals de Bing of de Dell’Orto kost een paar euro bij een goede onderdelenhandelaar.
De sproeijer bepaalt mede de afstelling. Elke sproeijer heeft een nummer dat de doorlaatratio aangeeft. Vervang hem altijd door hetzelfde nummer, tenzij je bewust wilt afstellen voor een andere rijomstandigheid. Afstellen is een vak apart en vraagt om geduld en kennis van het systeem.
Na het in elkaar zetten stel je het stationair in. Dat doe je met de stationairschroef (een kleine schroef die de minimale gasstand bepaalt) en de luchtschroef (die de lucht-brandstofverhouding bij stationair toerental regelt). Draai de luchtschroef eerst helemaal dicht, dan anderhalf tot twee slagen open. Dat is het standaard beginpunt voor de meeste carburateurtypen.
Start de motor en laat hem op temperatuur komen. Pas daarna stel je het stationair fijn af. De motor moet rustig en gelijkmatig lopen zonder dat hij wil afslaan. Als hij na een revisie nog steeds onregelmatig loopt, controleer dan ook de bougie en de ontsteking, want die kunnen dezelfde symptomen geven.
Reserveonderdelen zoeken voor klassieke typen
Voor gangbare bromfietsen uit de jaren zeventig en tachtig zijn onderdelen nog goed te vinden. De Bing-carburateur, die je op veel Puch-modellen vindt, heeft een actieve markt van leveranciers en clubleden. Hetzelfde geldt voor de Dell’Orto, die je op Italiaanse merken als Garelli en Italjet aantreft.
Moeilijker wordt het bij minder gangbare merken of bij afwijkende carburateurtypen. Dan is de onderdelenbeurs je beste vriend. Op beurzen zoals die in Rosmalen of Houten vind je handelaars die dozen vol oude carburateurs en losse onderdelen meenemen. Soms koop je een complete, gebruikte carburateur voor minder dan een tientje, en die gebruik je dan als donor voor de onderdelen die je nodig hebt.
Voor metalen onderdelen die niet meer leverbaar zijn, is er tegenwoordig ook de mogelijkheid om ze na te maken. Kleine messingonderdelen, zoals sproeijerhouders of aansluitnippels, kunnen precies worden uitgevoerd met moderne technieken. Sommige leden laten deze onderdelen namaken via lasersnijden of via een plaatselijke metaalbewerker. Dat vraagt wat meer voorbereiding, maar het is een serieuze optie als je een zeldzame carburateur wilt behouden.
Bij het zoeken naar onderdelen is het ook slim om je aan te sluiten bij een merkspecifieke club of een online forum. Andere liefhebbers weten vaak precies waar je bepaalde onderdelen kunt vinden, of ze hebben er zelf een liggen. Dat netwerk is goud waard.
Veelgestelde vragen over carburateur revisie
Hoe weet ik of mijn carburateur aan revisie toe is?
De meest voorkomende signalen zijn een onregelmatig stationair toerental, moeizaam starten, overmatig brandstofverbruik of een duidelijke benzinegeur rond de carburateur. Als je bromfiets lang heeft stilgestaan, zijn harsresten in de sproeiergaten een veelvoorkomende oorzaak. Een visuele inspectie en een grondige reiniging geven vaak al duidelijkheid. Controleer ook of er benzine uit de overloopslang druipt, want dat wijst op een defect naaldventiel of een lekkende vlotter.
Kan ik een carburateur van een ander merk gebruiken als vervanging?
In principe wel, maar dat vraagt om kennis van de afmetingen en de afstelling. De boring (de diameter van het luchtkanaal) moet overeenkomen met het inlaatspruitstuk van je motor. Daarnaast moet de sproeijer zijn afgestemd op het motorvermogen en de cilinderinhoud. Een te grote carburateur geeft meer problemen dan hij oplost. Als je twijfelt, vraag dan advies op een forum of bij een ervaren sleutelaar van hetzelfde merk. Zomaar wisselen zonder kennis van zaken leidt vrijwel altijd tot een slechter lopende motor.
Hoe lang gaat een carburateur mee na een revisie?
Dat hangt sterk af van de rijomstandigheden en het onderhoud. Als je de bromfiets regelmatig rijdt, goede brandstof gebruikt en de carburateur af en toe reinigt, kan hij tientallen jaren meegaan. Problemen ontstaan vooral bij langdurige stilstand, want dan harden de rubbers uit en slaan harsresten neer in de sproeiergaten. Zet je de bromfiets langer dan een paar maanden weg, tap dan de carburateur leeg via de aftapschroef. Dat is een kleine handeling die je later veel werk bespaart.
